Wat is glutathion, en waarom komt deze stof in zoveel onderzoek naar oxidatieve stress terug? In dit artikel lees je hoe glutathion is opgebouwd, wat het in de cel doet, wat de afkortingen GSH en GSSG betekenen en waar je op let als je met een glutathionoplossing in het lab werkt.
Kort antwoord: glutathion is een tripeptide dat van nature in vrijwel alle cellen voorkomt, opgebouwd uit drie aminozuren: glutamaat, cysteïne en glycine. Het is een van de belangrijkste antioxidanten binnen de cel en speelt een centrale rol in de redoxbalans en in ontgiftingsroutes. Daardoor is het een van de meest bestudeerde moleculen in de celbiologie.
Wat is glutathion precies?
Glutathion (in het Engels glutathione, vaak afgekort als GSH) is een klein peptide van drie aminozuren. Het lichaam maakt het zelf aan, dus het hoeft niet uit voeding te komen. Je vindt het in hoge concentraties binnen de cel, vooral in de lever.
De opbouw: drie aminozuren
- Glutamaat, gekoppeld via een ongebruikelijke binding (zie hieronder)
- Cysteïne, met de zwavelhoudende thiolgroep die het actieve deel van het molecuul vormt
- Glycine, aan het einde van de keten
Bijzonder is de koppeling tussen glutamaat en cysteïne. In een gewoon eiwit verbindt een aminozuur zich via zijn alfa-carboxylgroep. Bij glutathion gebeurt dat via de gamma-carboxylgroep van de zijketen van glutamaat. Die zogeheten gamma-glutamylbinding maakt glutathion beter bestand tegen afbraak door gewone peptidasen.
De chemie in één oogopslag
- Molecuulformule: C10H17N3O6S
- Molecuulgewicht: ca. 307,32 g/mol
- Stofklasse: tripeptide, thiol
Wat doet glutathion in de cel?
Redoxbalans
Cellen produceren voortdurend reactieve zuurstofverbindingen, bijvoorbeeld als bijproduct van de energieproductie in de mitochondriën. In kleine hoeveelheden zijn die stoffen nuttig als signaal, in grote hoeveelheden beschadigen ze eiwitten, vetten en DNA. Het evenwicht tussen die reactieve stoffen en de antioxidanten die ze wegvangen, heet de redoxbalans.
Glutathion is daarin een hoofdrolspeler. De thiolgroep van cysteïne kan een elektron afstaan en zo een reactieve stof onschadelijk maken. Enzymen zoals glutathionperoxidase gebruiken glutathion om peroxiden af te breken.
GSH en GSSG: gereduceerd en geoxideerd
Als glutathion zijn werk heeft gedaan, koppelen twee moleculen zich via hun zwavelatomen aan elkaar. Zo ontstaat de geoxideerde vorm, GSSG. Het enzym glutathionreductase zet GSSG weer om in twee moleculen GSH. De verhouding tussen GSH en GSSG wordt in onderzoek vaak gebruikt als maat voor oxidatieve stress in een cel of weefsel.
Ontgifting door conjugatie
Daarnaast koppelt de cel glutathion aan allerlei lichaamsvreemde of reactieve stoffen. Dat heet conjugatie en wordt uitgevoerd door de enzymfamilie van de glutathion-S-transferasen. Het gekoppelde product is beter oplosbaar en makkelijker af te voeren. Ook die rol in de cellulaire verdediging wordt veel onderzocht.
Waarom is glutathion zo'n populair onderzoeksonderwerp?
Omdat redoxbalans in bijna elk biologisch proces meespeelt. De literatuur over glutathion is enorm en omvat cel-, dier- en klinisch onderzoek. In het lab dient het onder meer als:
- referentiestof in proeven naar oxidatieve stress;
- onderdeel van modellen voor ontgiftings- en conjugatieroutes;
- vergelijkingsstof naast andere moleculen die met celstress te maken hebben, zoals het galzuur TUDCA (zie Wat is TUDCA?) of de mitochondriale peptiden (zie Mitochondriale peptiden).
Wat zegt het onderzoek wel en wat niet?
Over de biochemie van glutathion bestaat weinig discussie: de opbouw, de rol van de thiolgroep en de omzetting tussen GSH en GSSG zijn goed beschreven. Lastiger wordt het bij de vraag wat er gebeurt als je glutathion van buitenaf toevoegt. Een cel regelt zijn eigen glutathionvoorraad strak, en wat in een kweekschaal gebeurt, zegt weinig over een heel organisme. Wees dus voorzichtig met studies die van een eenvoudige proef naar grote conclusies springen, en kijk altijd naar het model, de concentratie en de manier van meten.
Ook de meetmethode zelf telt. Omdat GSH tijdens de monsterverwerking kan oxideren, kan een slordige opzet een te lage GSH/GSSG-verhouding opleveren. Goede protocollen houden daar rekening mee.
Glutathion of glutathione: is er verschil?
Nee. Glutathion is de Nederlandse spelling, glutathione de Engelse. In wetenschappelijke artikelen en op etiketten kom je beide tegen, net als de afkorting GSH voor de gereduceerde vorm.
Glutathion in het lab: waar let je op?
Oxidatie
Juist omdat glutathion zo makkelijk een elektron afstaat, oxideert het ook in een flacon als je niet oplet. Lucht, licht en warmte versnellen dat. Bewaar een oplossing daarom gekoeld, donker en goed afgesloten, en open de flacon niet vaker dan nodig.
Zuiverheid en identiteit
Bij een oplossing kun je niet aan het uiterlijk zien hoeveel GSH er nog in zit. Een analysecertificaat met HPLC en massaspectrometrie geeft daar wel uitsluitsel over. Hoe die twee methoden samenwerken, lees je in HPLC-zuiverheid van een peptide, en hoe je het certificaat zelf leest in Wat is een COA?.
Glutathion van PureChems
PureChems levert glutathion als kant-en-klare oplossing van 200 mg/ml in een glazen flacon van 20 ml met steriele sluiting. Je hoeft dus niets op te lossen voordat je begint.
- Vorm: oplossing, 200 mg glutathion per ml
- Inhoud: 20 ml
- Bewaren: bij 2 tot 8 °C, beschermd tegen licht
- Kwaliteit: per batch getest door een onafhankelijk lab met HPLC en massaspectrometrie op een zuiverheid van minimaal 99%, met een analysecertificaat per batch
Je bestelling wordt vanuit de EU verstuurd, discreet verpakt en met track-and-trace. Betalen kan met kaart, Google Pay of crypto. Deze glutathion is onderzoeksmateriaal en wordt niet aangeboden als geneesmiddel of als voedingssupplement.
Veelgestelde vragen over glutathion
Wat is glutathion in één zin?
Een lichaamseigen tripeptide uit glutamaat, cysteïne en glycine dat als belangrijke antioxidant de redoxbalans van de cel bewaakt.
Waarom heet glutathion een tripeptide?
Omdat het uit drie aminozuren bestaat. Twee aminozuren vormen een dipeptide, drie een tripeptide.
Wat is het verschil tussen GSH en GSSG?
GSH is de gereduceerde, actieve vorm. GSSG is de geoxideerde vorm, waarin twee glutathionmoleculen via hun zwavelatomen aan elkaar vastzitten.
Is glutathion een eiwit?
Nee. Het is een klein peptide van drie aminozuren, veel kleiner dan een eiwit.
Hoe bewaar je een glutathionoplossing?
Gekoeld bij 2 tot 8 °C, donker en goed afgesloten, omdat glutathion onder invloed van lucht en licht kan oxideren.
Is de glutathion van PureChems een supplement?
Nee. Het is uitsluitend onderzoeksmateriaal voor het laboratorium.
Uitsluitend voor onderzoeksdoeleinden. Niet voor menselijke of dierlijke consumptie.